Για την ενότητα της Αριστεράς...Για μια πολυκεντρική Αριστερά...Για την ενότητα στη βάση

Κυριακή, 5 Φεβρουαρίου 2017

Φώτης Ματσάκας (Δούκας Χάρης): Ο «άγνωστος» κομμουνιστής οπερατέρ και σκηνοθέτης, μέλος του θρυλικού κινηματογραφικού - φωτογραφικού συνεργείου του ΔΣΕ, που διέπρεψε στην πολιτική προσφυγιά

 Φώτης Ματσάκας (1925-1995)
Με χιλιάδες νέες φωτογραφίες από τη δράση του ΔΣΕ εμπλουτίστηκε το Αρχείο της ΚΕ του ΚΚΕ. Το νέο υλικό προέρχεται από το αρχείο του Φώτη Ματσάκα (ψευδώνυμο Δούκας Χάρης), οπερατέρ και σκηνοθέτη του ΔΣΕ.
Το αρχείο παραδόθηκε στην ΚΕ του ΚΚΕ από τα παιδιά του Φώτη, Νίκο και Παναγιώτη. Το αρχείο περιλαμβάνει χιλιάδες φωτογραφίες τόσο από τη δράση του ΔΣΕ όσο και από τη μετέπειτα ζωή των μαχητών στις σοσιαλιστικές χώρες. Πρόκειται για ανεκτίμητης αξίας φωτογραφικό υλικό, που έρχεται να προστεθεί στο αντίστοιχο από το αρχείο του Αποστόλη Μουσούρη.

Ο Φώτης Ματσάκας γεννήθηκε το 1925 στη Θεσσαλονίκη. Οι γονείς του, Παναγιώτης και Σοφία, είχαν έρθει πρόσφυγες από την Προύσα και εγκαταστάθηκαν στην Ανω Πόλη (Κουλέ Καφέ) της Θεσσαλονίκης. Κατάφεραν σχετικά σύντομα να ορθοποδήσουν, καθώς ο Παναγιώτης Ματσάκας είχε καλό μορφωτικό επίπεδο και ήταν πολύ καλός ξυλουργός - μάστορας σε ξύλινες γυριστές σκάλες. Η σύζυγός του Σοφία ήταν καπνεργάτρια.

Ο Φώτης Ματσάκας μεγάλωσε στη Θεσσαλονίκη, υπήρξε από τα μαθητικά του χρόνια πολύπλευρο ταλέντο, με ευρύ πεδίο ενδιαφερόντων και σπούδασε ηλεκτρολόγος στην τεχνική σχολή «Ευκλείδης». Στην περίοδο της Κατοχής εργάστηκε σε οικοδομές, στην κατασκευή δρόμων, σε λατομεία. Στρατολογήθηκε στην αντίσταση από τον Γιάννη Μητανίδη, γράφοντας συνθήματα, μοιράζοντας προκηρύξεις κ.ά. από τις γραμμές της ΕΠΟΝ από τα τέλη του 1943. Πρωτοπήρε μέρος σε συνεδρίαση της ΕΠΟΝ στη συνοικία Τσινάρι Θεσσαλονίκης.

Για εκείνη την περίοδο γράφει σε αυτοβιογραφικό του σημείωμα: «Βασικά στον καιρό της Κατοχής άρχισα να καταλαβαίνω τη ζωή, δηλαδή να ξεχωρίζω την αδικία, την εκμετάλλευση. Η γερμανική κατοχή με αγανακτούσε, οι φυλακές, τα βασανιστήρια, οι εκτελέσεις, οι πουλημένοι στους Γερμανούς, η πείνα, ανεργία, γύμνια ήταν αυτά που μου δημιούργησαν το μίσος στο καθεστώς, το φασισμό, την προδοσία. Τα δελτία, ο Τύπος του ΕΑΜ, του Κόμματος με βγάλαν από την αδιέξοδο αυτή, δηλαδή μου δείξαν τι να κάνω, πώς να βοηθήσω, να αγωνιστώ ενάντια σ' αυτά. Υστερα από συζητήσεις που έκανα με μεγαλύτερους από εμένα συντρόφους και οι οποίοι μου μιλούσαν για την ΕΠΟΝ, το ΚΚΕ, τη δράση των ανταρτών, το τι αυτοί επιδιώκουν, μα και απ' όσα έβλεπα μόνος, τους αγώνες των κομμουνιστών στην περίοδο της δικτατορίας του Μεταξά και στη διάρκεια της Κατοχής, είχα καταλάβει την ανάγκη να παλέψω και εγώ. Ο Μεγάλος Πατριωτικός Πόλεμος της Σοβιετικής Ενωσης μου δυνάμωνε την πίστη στη νίκη μας, στη Νίκη του Κομμουνισμού».

Στο συνεργείο ασυρμάτων
Στο συνεργείο ασυρμάτων
Χάρη στην ψυχραιμία του και την εφευρετικότητά του κατάφερε ένοπλος να διαφύγει από γερμανικά μπλόκα και να επιζήσει. Μέλος του ΚΚΕ έγινε τον Αύγουστο 1944, στη συνέχεια επειδή το σπίτι του χρησιμοποιήθηκε για παράνομη δουλειά (γιάφκα Τύπου), δεν είχε φανερή δράση, εμφανιζόταν ως αποστασιοποιημένος. Οταν ξεκίνησε η δράση της ΟΠΛΑ πήρε μέρος σε επιχειρήσεις της για την τιμωρία συνεργατών των ναζί. Πήρε από τον Ιούνη 1944 μέρος στον εφεδρικό ΕΛΑΣ ως διμοιρίτης στο 2ο Λόχο του Εφεδρικού Συντάγματος Θεσσαλονίκης, ενώ με την Απελευθέρωση μεταφέρθηκε στην Εθνική Πολιτοφυλακή στο 8ο Τμήμα της, το Νοέμβρη 1944. Μέχρι το 1945 ζούσε στο Κουλέ Καφέ στην οδό Εαμενίδου 13. Μετά τη Συμφωνία της Βάρκιζας, με κομματική εντολή της Β' Αχτίδας της ΚΟΘ, πέρασε στην παρανομία, κρυβόταν και διέφυγε στο εξωτερικό.

Από την παρανομία στον ΔΣΕ

Ηταν καταδιωκόμενος για τη δράση του με τον εφεδρικό ΕΛΑΣ (τιμωρία προδοτών) στο χωριό Φίλυρο, που βρίσκεται βόρεια της Θεσσαλονίκης. Τις τελευταίες 3 μέρες πριν διαφύγει από τη Θεσσαλονίκη, κοιμόταν μέσα στο Εβραϊκό Νεκροταφείο της πόλης. Δικάστηκε από στρατοδικείο ερήμην σε θάνατο. Μετά τη διαφυγή του από τη Θεσσαλονίκη, στις 6 Απρίλη 1945, μέσω Γευγελής κατέφυγε στο Τέτοβο και από εκεί στο Μπούλκες της Γιουγκοσλαβίας, όπως και χιλιάδες άλλοι καταδιωκόμενοι αγωνιστές. Στο Μπούλκες ήταν μέλος στη 14η ΚΟΒ του ΚΚΕ, με Γραμματέα τον Αλέξη (Βαγγέλης Κωστούδης). Τον Ιούνη 1946 πήρε μέρος στη νεολαιίστικη ταξιαρχία ΕΛΑΣ. 

Τον Ιούνη 1947 ταξίδεψε για την Πράγα, όπου πήρε μέρος στο φεστιβάλ της ΠΟΔΝ. Και με την επιστροφή του στο Μπούλκες, εντάχθηκε στην ΚΟ του Καλλιτεχνικού Τμήματος. Από το Σεπτέμβρη 1947 και έως το Γενάρη 1948, πήρε μέρος στην Εργατική Ταξιαρχία (στα έργα ανοικοδόμησης) που δούλευε στο χωριό Τόριζα της Βοϊβοντίνας. Επέστρεψε στο Μπούλκες και εργάστηκε στο Κανναβουργείο, εργοστάσιο παραγωγής σχοινιών και σπάγκων.

Σπάνιο φωτογραφικό ντοκουμέντο: τάφος μαχητή του ΔΣΕ
Σπάνιο φωτογραφικό ντοκουμέντο: τάφος μαχητή του ΔΣΕ
Στο Μπούλκες δούλεψε στη διαφωτιστική δουλειά, εκλέχτηκε στο εκεί Γραφείο της ΕΠΟΝ και στο Συμβούλιο του Μπούλκες, όπου έγινε δεύτερος Γραμματέας. Είχε το ψευδώνυμο Δούκας Χάρης. Από το Μπούλκες, μαζί με άλλους νεολαίους ταξίδεψε με την αντιπροσωπεία της ΕΠΟΝ και πήρε μέρος στο Παγκόσμιο Φεστιβάλ νεολαίας και φοιτητών της Πράγας. 

Στη συνέχεια κατέβηκε στην Ελλάδα και εντάχθηκε στον ΔΣΕ από τις 19 Νοέμβρη 1948. Εντάχθηκε στο επιτελείο του Γενικού Αρχηγείου στον τομέα της διαφώτισης, όπου αρχικά ήταν σε καλλιτεχνικό συνεργείο και εν συνεχεία αξιοποιήθηκαν οι τεχνικές του γνώσεις, εργάστηκε στο τυπογραφείο. Αργότερα εντάχθηκε στο κινηματογραφικό συνεργείο του ΔΣΕ, όπου γρήγορα έμαθε την τέχνη του οπερατέρ. 

Στον ΔΣΕ ο Φώτης Ματσάκας πήρε το βαθμό του Ανθυπολοχαγού Πολιτικού Επιτρόπου, μετά από πρόταση του Γ. Σεβαστίκογλου στις 20-10-1949. Στον ΔΣΕ ήταν μέλος στην Κομματική Οργάνωση της Κεντρικής Διαφώτισης. Μαζί με τους Μάνο Ζαχαρία, Απόστολο Μουσούρη, Γιώργη Σεβαστίκογλου, τον Φαέθωνα και τον Βλαδίμηρο (που αργότερα σκοτώθηκε), αποτέλεσαν το κινηματογραφικό - φωτογραφικό συνεργείο του ΔΣΕ.

Στην πολιτική προσφυγιά συνέχισε να είναι μέλος του Κόμματος. Την περίοδο 1963 - 1964 ήταν μέλος Γραφείου στην ΚΟΒ-32 της 13ης Πολιτείας στην Τασκένδη και μέχρι το 1966 Γραμματέας της.

Κατάταξη γυναικών στον ΔΣΕ
Κατάταξη γυναικών στον ΔΣΕ
Στα καλλιτεχνικά συνεργεία του ΔΣΕ, ο Φώτης πρωτογνώρισε και τη μετέπειτα (από το Δεκέμβρη 1949) σύζυγό του Ελλη Καραπέτσα από τη Νάουσα. Η Ελλη Καραπέτσα εντάχθηκε εθελοντικά στον ΔΣΕ μετά τη μάχη της Νάουσας. Νωρίτερα ο φαντάρος αδερφός της, στην απόπειρά του να λιποταχτήσει και να περάσει με τον ΔΣΕ, πιάστηκε και εκτελέστηκε στην πλατεία της Νάουσας. Η Ελλη Ματσάκα πήρε μέρος στο θεατρικό συνεργείο του ΔΣΕ, αλλά και σε μάχιμα τμήματα, όπου και τραυματίστηκε στη σπονδυλική στήλη.

Στην προσφυγιά

Μετά την υποχώρηση του ΔΣΕ, αφού πέρασαν αρχικά στην Αλβανία όπως και χιλιάδες πολιτικοί πρόσφυγες, ο Φώτης και η Ελλη Ματσάκα εγκαταστάθηκαν στην ΕΣΣΔ, στη 12η και στη συνέχεια στη 13η Πολιτεία στην Τασκένδη.

Αρχικά ο Φώτης Ματσάκας εργάστηκε σε εργοστάσιο, ενώ στη συνέχεια φοίτησε σε στρατιωτική σχολή, όπου διακρίθηκε αποφοιτώντας πρώτος από τους 60 και ονομάστηκε ανθυπολοχαγός πεζικού. Αλλά συνέχισε ως οπερατέρ. Αρχικά σε κινηματογραφικές παραγωγές και στη συνέχεια ως οπερατέρ και σκηνοθέτης στην τηλεόραση της Σοσιαλιστικής Δημοκρατίας του Ουζμπεκιστάν. Στα σχεδόν 27 χρόνια που εργάστηκε στη Σοβιετική Ενωση, πήρε μέρος στην παραγωγή 32 ταινιών ως οπερατέρ. Ενώ σκηνοθέτησε και 4 μικρού μήκους ταινίες. Κατά την εργασία του στην τηλεόραση της Τασκένδης ως επικεφαλής των συνεργείων λήψης (γενικός οπερατέρ), πήρε μέρος σε περισσότερες από 1.100 αποστολές. Σε πολλές αποστολές κάλυψε κεντρικά θέματα της Σοβιετικής τηλεόρασης, όπως περιοδείες του Λεονίντ Μπρέζνιεφ, την επίσκεψη του Φιντέλ Κάστρο κ.ά.

Σλαβομακεδόνες μαχητές του ΔΣΕ
Σλαβομακεδόνες μαχητές του ΔΣΕ
Ο Φώτης και η Ελλη Ματσάκα έκαναν δυο παιδιά, τον Νίκο και τον Παναγιώτη.Ο Φώτης και η Ελλη Ματσάκα επαναπατρίστηκαν το Δεκέμβρη 1976. Ο Φώτης αρχικά δίδαξε σε σχολή Κινηματογράφου για μια διετία, ενώ παράλληλα προσπάθησε να βρει δουλειά στην τηλεόραση, δίχως αποτέλεσμα. 

Ετσι εργάστηκε ως οικονομικός διευθυντής σε επιχείρηση εμπορίας φυτοφαρμάκων (Κ&Ν Ευθυμιάδης) στη Θεσσαλονίκη. Οι χημικοί παράγοντες επηρέασαν την υγεία του. Πέθανε από καρκίνο το 1995 σε ηλικία 70 ετών. Τα τελευταία χρόνια της ζωής του ζούσε στη Βέροια.

http://e-oikodomos.blogspot.gr/2017/02/blog-post_6.html

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου