Ο ηγέτης μιας ομάδας παίζει καθοριστικό ρόλο στον καθορισμό της διάθεσης των μελών και μπορεί οδηγώντας το συναίσθημά τους σε ένα κρεσέντο να μετατρέψει την ομάδα σε μια υλική δύναμη για την πραγμάτωση των σκοπών του. Όπως ακριβώς επεσήμανε ο Λένιν: «η ιδέα όταν μπει στη μάζα μετατρέπεται σε υλική δύναμη».
Δεν είναι όμως απλά και μόνον μια «ιδέα». Είναι μια φορτισμένη συγκινησιακά ιδέα που προβάλλεται με τέχνη από τον ηγέτη και διαχέεται σε ολόκληρο το ακροατήριό του. Με αυτό τον τρόπο πολύ εύκολα μια δυναμική συγκέντρωση ή διαμαρτυρία μπορεί να καταλήξει σε ταραχές και βίαια επεισόδια. Όπως παρατήρησε από τον καιρό της Γαλλικής Επανάστασης ο ανθρωπολόγος Γουστάβ ΛεΜπόν, τα άτομα μέσα σε μια τέτοια ομάδα ή πλήθος (μερικοί την ονομάζουν όχλο) χάνουν έντονα την ατομικότητά τους και υπό το βάρος της συγκινησιακής φόρτισης και της πλασματικής δύναμης, ανευθυνότητας και ατιμωρησίας που αισθάνονται ότι διαθέτουν μέσα στην ομάδα, οδηγούνται σε διάφορες βίαιες ομαδικές πράξεις και έκτροπα που ουδέποτε θα κατέφευγαν μόνοι τους. Ο ΛεΜπόν περιέγραψε τα Γαλλικά πλήθη του 19ου αιώνα σαν ευερέθιστους, παράλογους όχλους που επηρεάζονταν εύκολα από διάφορους παρανόμους. Μίλησε ακόμα για τη δημιουργία ενός «ομαδικού νου» του πλήθους, ο οποίος απορροφά τις ατομικές συνειδήσεις των μελών του, διασπείρει μια ομαδική συγκίνηση σε αυτά και τα καθοδηγεί σε μια δυναμική δράση. Φαινόμενα πολιτικής, φυλετικής, θρησκευτικής ή και αθλητικής (χουλιγκανισμός) ακόμα βίας είναι σε όλους γνωστά, ιδιίτερα όταν μια ομάδα έρθει σε σύγκρουση με μια άλλη φυλετική, εθνική, θρησκευτική ή αθλητική ομάδα.
Σύμφωνα με τον ΛεΜπόν ένα «οργανωμένο» ή “ψυχολογικό" πλήθος περιλαμβάνει τρία στάδια ανάπτυξης:
1. Τη Βύθιση κατά την οποία εξαφανίζεται η ατομική συνείδηση και προσωπικότητα του κάθε μέλους και βυθίζονται όλα σε μια ασυνείδητη ομαδική προσωπικότητα ή «ομαδικό νου».
2.Τη Συναισθηματική Μόλυνση κατά την οποία οι συγκινήσεις και πράξεις μεταδίδονται σχεδόν αυτόματα σε όλα τα μέλη της ομάδας, τα οποία εγκαταλείπουν εύκολα τον αυτοέλεγχό τους, ενδίδοντας στον παραλογισμό και σε μια αίσθηση ανευθυνότητας, ανωνυμίας και ατιμωρησίας..
3. Την Υποβλητικότητα, η οποία δρα σα μια υπνωτική υποβολή σε όλα τα μέλη, κάνοντάς τα να υπακούουν σχεδόν σαν ρομπότ στον υπνωτιστή ηγέτη τους, μετατρέποντας σε άμεσες πράξεις τις σκέψεις και τα λόγια του.
Η Φιλοσοφική Άποψη
Ο Γερμανός φιλόσοφος Φρήντριχ Νίτσε ήταν από τους πρώτους που κριτίκαρε καυστικά το αγελαίο ένστικτο και την "ηθική του κοπαδιού" στην ανθρώπινη κοινωνία και την τάση για μια άκριτη μίμηση και συμμόρφωση με το πλειοψηφικό ρεύμα.. Ο συνηθισμένος άνθρωπος νομίζει ανόητα ότι έχει «ελεύθερη βούληση» και την δυνατότητα της επιλογής και δεν αναγνωρίζει τις αόρατες αλυσίδες και τα αγελαία ένστικτα που καθορίζουν τις εκάστοτε δράσεις του, ότι ποτέ στην πραγματικότητα δεν είναι αυτόνομος και αυτεξούσιος αλλά πάντα δούλος, υποτελής και εξαρτώμενος, καθοδηγούμενος από τα αταβιστικά ένστικτα και ψυχολογία του πλήθους. Αυτήν ακριβώς την κατάσταση και την παντελή σχεδόν έλλειψη νοημόνων, συνειδητών και ανεξάρτητων ατόμων μέσα στα πλήθη εκμεταλλεύονται κατά κόρον οι πονηροί ηγέτες και αφεντάδες για να κρατούν το λαό δεμένο πάντα χειροπόδαρα.
Ο Γάλλος μαθηματικός και φιλόσοφος Καρτέσιος διακήρυξε τον 17ο αιώνα ότι "δεν πρέπει να επιτρέψουμε ποτέ στον εαυτό μας να απαιτήσει για αλήθεια οποιοδήποτε άλλο πράγμα εκτός της λογικής μας». Μια και η αγελαία συμπεριφορά στηρίζεται κατεξοχήν στις άλογες συγκινήσεις και τα ένστκτα, είναι φανερό πως ο Καρτέσιος την απορρίπτει. Ιδιαίτερα επικριτικός ήταν για τις συνήθειες, τα ήθη και τα έθμα, που δεν έχουν καμιά λογική και αποκτούν ισχύ μόνον με την άκριτη παραδοχή και αποδοχή τους από το λαό και τη συχνή επανάληψή τους.
Για τις μεγάλες αυταπάτες στις οποίες μπορεί να περιπέσει μια κοινωνία, μπορούμε να αναφέρουμε το διάσημο βιβλίο του 1841 του Σκωτσέζου δημοσιογράφου Charles Mackay «Ασυνήθιστες Λαϊκές Αυταπάτες και η Τρέλα του Πλήθους», το οποίο χωρίζεται σε τρία μέρη: "Εθνικές αυταπάτες", "Παράξενες Τρέλες" και "Φιλοσοφικές Αυταπάτες". Τα θέματα του Mackay περιλαμβάνουν διάφορες οικονομικές φούσκες, την αλχημεία, τις σταυροφορίες, το κυνήγι μαγισσών, τις προφητείες, τη μαντεία, τα σχήματα μαλλιών και γενειάδας ανάλογα με την πολιτική ή θρησκευτική επίδραση, τα στοιχειωμένα σπίτια, τις δημοφιλείς τρέλες μεγάλων πόλεων, τις μονομαχίες και τα λείψανα αγίων.
Αξίζει να αναφέρουμε δυο όμορφα αποφθέγματά του από το βιβλίο του:
"Όπως έχει λεχθεί πολύ καλά, οι άνθρωποι σκέφτονται σαν κοπάδια. Φαίνεται ότι τρελαίνονται σαν κοπάδια και ανακτούν τις αισθήσεις τους αργά και ένας-ένας".
"Απ’ όλα τα παιδιά του χρόνου, το Λάθος είναι το αρχαιότερο, και είναι τόσο παλιό και γνωστό, που όταν ανακαλυφθεί μια Αλήθεια, έρχεται στους περισσότερους από μας σαν εισβολέας και έχει την υποδοχή ενός εισβολέα."
Αξίζει επίσης να αναφέρουμε εδώ τρία «Θεωρήματα» από την μυητική διδασκαλία του Εσωτερικού Τάγματος του Κρίνου και του Αετού. Το πρώτο ουσιαστικό «Θεώρημα» από τα 15 πρώτα Θεωρήματα του Τάγματος για τον Άνθρωπο και την Κοινωνία βεβαιώνει πως «κάθε άνθρωπος έχει τη δική του μοναδική προσωπικότητα που βασίζεται στο νόμο της ανομοιότητας που διέπει τη φύση». Η εκδήλωση επομένως αυτής της μοναδικής, διαφορετικής και ανεπανάληπτης για κάθε άνθρωπο προσωπικότητας, με την οποία τον έχει προικίσει η φύση, εξυπακούει άμεσα τη μη φυσική αγελαία συμπεριφορά του και την άρνησή του να ισοπεδωθεί, αποχρωματιστεί και ομογενοποιηθεί μαζί με τους άλλους. Αγωνίζεται για την εξατομίκευσή του και αντιτίθεται σε οποιαδήποτε μαζικοποίησή του ενάντια στο νόμο της ανομοιότητας που διέπει τη φύση.
Το Δεύτερο Θεώρημα του Κριναετού επισημαίνει πως «κάθε ανθρώπινο ον μπορεί να διαδηλώσει την προσωπικότητά του αποδεσμεύοντας τις εν δυνάμει ικανότητες από τις οποίες συντίθεται και οι οποίες το εμψυχώνουν, από κάθε προκατάληψη, αντίληψη, δοξασία ή άλλο διανοητικό ή ηθικό βάρος ξένο προς την κατανόηση και την συνείδησή του».
Το Θεώρημα αυτό συνδέεται άμεσα με το Πέμπτο Θεώρημα, του οποίου το πρώτο μέρος έχει ως εξής:
«Για να διαδηλώσει την προσωπικότητά του, ο άνθρωπος οφείλει να απελευθερωθεί από όλες τις συμβατικότητες, τα ήθη και τα έθιμα τα οποία μπορούν να υποδουλώσουν και να δεσμεύσουν την εκδήλωση της ιδίας του σκέψεως ή στοχασμού».
Αυτά συμφωνούν απόλυτα με τις παρατηρήσεις του Καρτέσιου και όχι μόνον. Βοηθούν πλέρια το «ανθρώπινο ον» να αποτινάξει όλα τα νοητικά σκουπίδια και βάρη της κοινωνίας και του πολιτισμού που έχει φορτωθεί πάνω του, με άλλα λόγια να αυτοκαθαρθεί, και αφού δεχτεί μόνον ό,τι είναι σύμφωνο με την προσωπική σκέψη και στοχασμό του, να προχωρήσει δυνατός και αταλάντευτος στην πλήρη εξατομίκευσή του και γνώση του εαυτού του. Ένας τέτοιος εξατομικευμένος, γνώστης του εαυτού του, άνθρωπος είναι από τους μεγαλύτερους εχθρούς του σημερινού συστήματος παρασκευής άνοων και υποτελών δούλων και υπηκόων και η στόφα με την οποία θα κτιστεί το οικοδόμημα της μελλοντικής αυθεντικής, δίκαιης και ελεύθερης κοινωνίας..
Δεν είναι όμως απλά και μόνον μια «ιδέα». Είναι μια φορτισμένη συγκινησιακά ιδέα που προβάλλεται με τέχνη από τον ηγέτη και διαχέεται σε ολόκληρο το ακροατήριό του. Με αυτό τον τρόπο πολύ εύκολα μια δυναμική συγκέντρωση ή διαμαρτυρία μπορεί να καταλήξει σε ταραχές και βίαια επεισόδια. Όπως παρατήρησε από τον καιρό της Γαλλικής Επανάστασης ο ανθρωπολόγος Γουστάβ ΛεΜπόν, τα άτομα μέσα σε μια τέτοια ομάδα ή πλήθος (μερικοί την ονομάζουν όχλο) χάνουν έντονα την ατομικότητά τους και υπό το βάρος της συγκινησιακής φόρτισης και της πλασματικής δύναμης, ανευθυνότητας και ατιμωρησίας που αισθάνονται ότι διαθέτουν μέσα στην ομάδα, οδηγούνται σε διάφορες βίαιες ομαδικές πράξεις και έκτροπα που ουδέποτε θα κατέφευγαν μόνοι τους. Ο ΛεΜπόν περιέγραψε τα Γαλλικά πλήθη του 19ου αιώνα σαν ευερέθιστους, παράλογους όχλους που επηρεάζονταν εύκολα από διάφορους παρανόμους. Μίλησε ακόμα για τη δημιουργία ενός «ομαδικού νου» του πλήθους, ο οποίος απορροφά τις ατομικές συνειδήσεις των μελών του, διασπείρει μια ομαδική συγκίνηση σε αυτά και τα καθοδηγεί σε μια δυναμική δράση. Φαινόμενα πολιτικής, φυλετικής, θρησκευτικής ή και αθλητικής (χουλιγκανισμός) ακόμα βίας είναι σε όλους γνωστά, ιδιίτερα όταν μια ομάδα έρθει σε σύγκρουση με μια άλλη φυλετική, εθνική, θρησκευτική ή αθλητική ομάδα.
Σύμφωνα με τον ΛεΜπόν ένα «οργανωμένο» ή “ψυχολογικό" πλήθος περιλαμβάνει τρία στάδια ανάπτυξης:
1. Τη Βύθιση κατά την οποία εξαφανίζεται η ατομική συνείδηση και προσωπικότητα του κάθε μέλους και βυθίζονται όλα σε μια ασυνείδητη ομαδική προσωπικότητα ή «ομαδικό νου».
2.Τη Συναισθηματική Μόλυνση κατά την οποία οι συγκινήσεις και πράξεις μεταδίδονται σχεδόν αυτόματα σε όλα τα μέλη της ομάδας, τα οποία εγκαταλείπουν εύκολα τον αυτοέλεγχό τους, ενδίδοντας στον παραλογισμό και σε μια αίσθηση ανευθυνότητας, ανωνυμίας και ατιμωρησίας..
3. Την Υποβλητικότητα, η οποία δρα σα μια υπνωτική υποβολή σε όλα τα μέλη, κάνοντάς τα να υπακούουν σχεδόν σαν ρομπότ στον υπνωτιστή ηγέτη τους, μετατρέποντας σε άμεσες πράξεις τις σκέψεις και τα λόγια του.
Η Φιλοσοφική Άποψη
Ο Γερμανός φιλόσοφος Φρήντριχ Νίτσε ήταν από τους πρώτους που κριτίκαρε καυστικά το αγελαίο ένστικτο και την "ηθική του κοπαδιού" στην ανθρώπινη κοινωνία και την τάση για μια άκριτη μίμηση και συμμόρφωση με το πλειοψηφικό ρεύμα.. Ο συνηθισμένος άνθρωπος νομίζει ανόητα ότι έχει «ελεύθερη βούληση» και την δυνατότητα της επιλογής και δεν αναγνωρίζει τις αόρατες αλυσίδες και τα αγελαία ένστικτα που καθορίζουν τις εκάστοτε δράσεις του, ότι ποτέ στην πραγματικότητα δεν είναι αυτόνομος και αυτεξούσιος αλλά πάντα δούλος, υποτελής και εξαρτώμενος, καθοδηγούμενος από τα αταβιστικά ένστικτα και ψυχολογία του πλήθους. Αυτήν ακριβώς την κατάσταση και την παντελή σχεδόν έλλειψη νοημόνων, συνειδητών και ανεξάρτητων ατόμων μέσα στα πλήθη εκμεταλλεύονται κατά κόρον οι πονηροί ηγέτες και αφεντάδες για να κρατούν το λαό δεμένο πάντα χειροπόδαρα.
Ο Γάλλος μαθηματικός και φιλόσοφος Καρτέσιος διακήρυξε τον 17ο αιώνα ότι "δεν πρέπει να επιτρέψουμε ποτέ στον εαυτό μας να απαιτήσει για αλήθεια οποιοδήποτε άλλο πράγμα εκτός της λογικής μας». Μια και η αγελαία συμπεριφορά στηρίζεται κατεξοχήν στις άλογες συγκινήσεις και τα ένστκτα, είναι φανερό πως ο Καρτέσιος την απορρίπτει. Ιδιαίτερα επικριτικός ήταν για τις συνήθειες, τα ήθη και τα έθμα, που δεν έχουν καμιά λογική και αποκτούν ισχύ μόνον με την άκριτη παραδοχή και αποδοχή τους από το λαό και τη συχνή επανάληψή τους.
Για τις μεγάλες αυταπάτες στις οποίες μπορεί να περιπέσει μια κοινωνία, μπορούμε να αναφέρουμε το διάσημο βιβλίο του 1841 του Σκωτσέζου δημοσιογράφου Charles Mackay «Ασυνήθιστες Λαϊκές Αυταπάτες και η Τρέλα του Πλήθους», το οποίο χωρίζεται σε τρία μέρη: "Εθνικές αυταπάτες", "Παράξενες Τρέλες" και "Φιλοσοφικές Αυταπάτες". Τα θέματα του Mackay περιλαμβάνουν διάφορες οικονομικές φούσκες, την αλχημεία, τις σταυροφορίες, το κυνήγι μαγισσών, τις προφητείες, τη μαντεία, τα σχήματα μαλλιών και γενειάδας ανάλογα με την πολιτική ή θρησκευτική επίδραση, τα στοιχειωμένα σπίτια, τις δημοφιλείς τρέλες μεγάλων πόλεων, τις μονομαχίες και τα λείψανα αγίων.
Αξίζει να αναφέρουμε δυο όμορφα αποφθέγματά του από το βιβλίο του:
"Όπως έχει λεχθεί πολύ καλά, οι άνθρωποι σκέφτονται σαν κοπάδια. Φαίνεται ότι τρελαίνονται σαν κοπάδια και ανακτούν τις αισθήσεις τους αργά και ένας-ένας".
"Απ’ όλα τα παιδιά του χρόνου, το Λάθος είναι το αρχαιότερο, και είναι τόσο παλιό και γνωστό, που όταν ανακαλυφθεί μια Αλήθεια, έρχεται στους περισσότερους από μας σαν εισβολέας και έχει την υποδοχή ενός εισβολέα."
Αξίζει επίσης να αναφέρουμε εδώ τρία «Θεωρήματα» από την μυητική διδασκαλία του Εσωτερικού Τάγματος του Κρίνου και του Αετού. Το πρώτο ουσιαστικό «Θεώρημα» από τα 15 πρώτα Θεωρήματα του Τάγματος για τον Άνθρωπο και την Κοινωνία βεβαιώνει πως «κάθε άνθρωπος έχει τη δική του μοναδική προσωπικότητα που βασίζεται στο νόμο της ανομοιότητας που διέπει τη φύση». Η εκδήλωση επομένως αυτής της μοναδικής, διαφορετικής και ανεπανάληπτης για κάθε άνθρωπο προσωπικότητας, με την οποία τον έχει προικίσει η φύση, εξυπακούει άμεσα τη μη φυσική αγελαία συμπεριφορά του και την άρνησή του να ισοπεδωθεί, αποχρωματιστεί και ομογενοποιηθεί μαζί με τους άλλους. Αγωνίζεται για την εξατομίκευσή του και αντιτίθεται σε οποιαδήποτε μαζικοποίησή του ενάντια στο νόμο της ανομοιότητας που διέπει τη φύση.
Το Δεύτερο Θεώρημα του Κριναετού επισημαίνει πως «κάθε ανθρώπινο ον μπορεί να διαδηλώσει την προσωπικότητά του αποδεσμεύοντας τις εν δυνάμει ικανότητες από τις οποίες συντίθεται και οι οποίες το εμψυχώνουν, από κάθε προκατάληψη, αντίληψη, δοξασία ή άλλο διανοητικό ή ηθικό βάρος ξένο προς την κατανόηση και την συνείδησή του».
Το Θεώρημα αυτό συνδέεται άμεσα με το Πέμπτο Θεώρημα, του οποίου το πρώτο μέρος έχει ως εξής:
«Για να διαδηλώσει την προσωπικότητά του, ο άνθρωπος οφείλει να απελευθερωθεί από όλες τις συμβατικότητες, τα ήθη και τα έθιμα τα οποία μπορούν να υποδουλώσουν και να δεσμεύσουν την εκδήλωση της ιδίας του σκέψεως ή στοχασμού».
Αυτά συμφωνούν απόλυτα με τις παρατηρήσεις του Καρτέσιου και όχι μόνον. Βοηθούν πλέρια το «ανθρώπινο ον» να αποτινάξει όλα τα νοητικά σκουπίδια και βάρη της κοινωνίας και του πολιτισμού που έχει φορτωθεί πάνω του, με άλλα λόγια να αυτοκαθαρθεί, και αφού δεχτεί μόνον ό,τι είναι σύμφωνο με την προσωπική σκέψη και στοχασμό του, να προχωρήσει δυνατός και αταλάντευτος στην πλήρη εξατομίκευσή του και γνώση του εαυτού του. Ένας τέτοιος εξατομικευμένος, γνώστης του εαυτού του, άνθρωπος είναι από τους μεγαλύτερους εχθρούς του σημερινού συστήματος παρασκευής άνοων και υποτελών δούλων και υπηκόων και η στόφα με την οποία θα κτιστεί το οικοδόμημα της μελλοντικής αυθεντικής, δίκαιης και ελεύθερης κοινωνίας..
blog zougla
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου