Η ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΟ ΝΕΟ ΒΙΒΛΙΟ ΤΟΥ ΠΕΤΡΟΥ ΠΑΠΑΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ
Η Isκra παραθέτει την εισαγωγή από το νέο βιβλίο του Πέτρου Παπακωνσταντίνου, με τίτλο "Η Μεγάλη Πρόκληση - Η Κρίση, η Αριστερά, η Εξουσία" από τις εκδόσεις Λιβάνη. Ένα νέο βιβλίο πουαξίζει το ενδιαφέρον όλων μας.
Η 23η Απριλίου του 2010 έχει καταγραφεί ως αποφράδα ημέρα της νεότερης ελληνικής ιστορίας. Ανήμερα της ονομαστικής του εορτής, ο Γιώργος Παπανδρέου, με φόντο τη γαλανόλευκη και το ακριτικό Καστελόριζο, ανακοίνωσε την περήφα-νη απόφασή του να εναποθέσει τις τύχες της πατρίδας του στη «βοήθεια» της Μέρκελ και στην τεχνογνωσία» του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου. Τρία χρόνια αργότερα, η ελληνική κοι-νωνία βρίσκεται ακόμη βυθισμένη σ' ένα σκοτεινό τούνελ, καταδικασμένη σ' έναν ατέλειωτο εφιάλτη, που κανείς δεν φαντα-ζόταν ότι θα μπορούσε ποτέ να γίνει πραγματικότητα, ούτε και στα πιο ζοφερά του όνειρα.
Ένας στους τέσσερις μισθωτούς κι ένας στους δύο νέους έμεινε χωρίς δουλειά. Όποιος δουλεύει ακόμη, αισθάνεται απολυμένος με αναστολή. Πρωθυπουργοί υπόσχονται, χωρίς ντροπή, χωρίς ενοχές, ότι θα κάνουν ό,τι μπορούν για να υπάρχει τουλάχιστον... ένας εργαζόμενος σε κάθε νοικοκυριό! Το μέσο πραγματικό εισόδημα των μισθωτών έπεσε κατά 40% μέ-σα σε δυόμισι χρόνια. Μοιάζει σαν να 'ταν χθες ακόμη που μι-λούσαμε για τον κίνδυνο να γίνει η νεολαία «γενιά των 700 ευρώ». Τώρα τη γενιά των 700 ευρώ την αποτελούν σαραντάρη-δες και πενηντάρηδες. Κεντρικοί εμπορικοί δρόμοι μετατρέπονται σε κοιμητήρια χρεοκοπημένων επιχειρήσεων. Μια πραγματική κοινωνική τραγωδία, ξαφνική σαν σεισμός και καταστροφική σαν πόλεμος, μαίνεται στα αστικά κέντρα και απλώνεται σε ολόκληρη την επικράτεια.
Το φετινό χειμώνα, τον πιο σκληρό που γνώρισε αυτός ο τόπος από τον εμφύλιο, το οικονομικό μας πρόβλημα πήρε διαστάσεις πραγματικής ανθρωπιστικής κρίσης. Από τη Ρωσία του Γέλτσιν είχαμε να δούμε αναπτυγμένη χώρα να κατρακυλάει τόσο γρήγορα, τόσο χαμηλά στην κλίμακα του πολιτισμού. Για πρώτη φορά μετά από μισό αιώνα, σημαντικό κομμάτι του πληθυσμού εξοστρακίζεται όχι απλώς στη φτώχεια, αλλά στην απόλυτη εξαθλίωση. Άνθρωποι που έχουν δουλέψει σκληρά μια ολόκληρη ζωή, δυσκολεύονται να εξασφαλίσουν τροφή και φάρμακα, να πληρώσουν το ηλεκτρικό και το πετρέλαιο. Μορφωμένα νέα παιδιά, που θα 'πρεπε να στύβουν την πέτρα και να ανοίγουν φτερά για να ζήσουν τα όνειρά τους, καθηλώνο-νται στο σπίτι των γονιών τους ή αναγκάζονται να φύγουν για τα πανεπιστήμια του εξωτερικού – για να διεκδικήσουν, στη συνέχεια, όχι μια θέση στον ήλιο, αλλά ένα καλύτερο πλασά-ρισμα στην ουρά της ανεργίας. Ηλικιωμένοι αυτοκτονούν, μέ-σα στην απελπισμένη αξιοπρέπειά τους, για να μην επιβαρύ-νουν τα παιδιά τους. Φτάσαμε στο σημείο να ανησυχούμε για τους ρύπους που απελευθερώνονται όχι από τα εργοστάσια και τα Ι.Χ., αλλά από τα καυσόξυλα, που έχουν αντικαταστήσει το απλησίαστο για πολλούς πετρέλαιο.
Στον κοινωνικό ζόφο που μας περιτριγυρίζει έρχεται να προστεθεί η βαριά σκιά της εθνικής κατάπτωσης. Η «ισχυρή Ελλάδα» του Σημίτη και του Καραμανλή, του ευρώ και της Ολυμπι-άδας, αποδείχθηκε πύργος από τραπουλόχαρτα. Στο πρώτο φύσημα του αέρα, η αυταπάτη κατέρρευσε κι οι πολιτικοί παπατζήδες που την καλλιεργούσαν γρήγορα προσαρμόστηκαν στον καινούριο τους ρόλο. Από τη μια μέρα στην άλλη, μετέτρεψαν μια χώρα με τεράστιο ιστορικό και συμβολικό βάρος στον ευ-ρωπαϊκό πολιτισμό, σε μισοαποικία χρέους της Γερμανίας. Μνημόνια, δανειακές συμβάσεις, τρόικα, επίτροποι, εκποίηση του εθνικού πλούτου αντί πινακίου φακής εκμηδένισαν κάθε ίχνος λαϊκής κυριαρχίας και εθνικής αξιοπρέπειας.
Στις Συμπληγάδες της λιτότητας και της υποτέλειας συνθλί-βονται και οι δημοκρατικές ελευθερίες. Στις ειρηνικές διαδη-λώσεις απαντούν με χημικό πόλεμο. Τα δικαστήρια μετατρέ-πονται σε έκτακτα, διαρκή απεργοδικεία. Η εσωτερική τρόι-κα Νέας Δημοκρατίας-ΠΑΣΟΚ-ΔΗΜΑΡ εξευτελίζει ακόμη και το κοινοβούλιο, υποχρεώνοντας τους βουλευτές να ψηφίσουν μέσα σε δύο ημέρες Μνημόνιο 700 σελίδων, που πηγαίνει τα εργασιακά δικαιώματα πιο πίσω κι από την εποχή του Μεταξά. Ένα απολυταρχικό κράτος εκτάκτου ανάγκης κυβερνά με διατάγματα και πράξεις νομοθετικού περιεχομένου, ακυρώνο-ντας κάθε ημέρα το σύνταγμα της αστικής δημοκρατίας, σαν χούντα με κοινοβουλευτικό μανδύα.
Το σοκ από αυτή την καταιγιστική επέλαση των βαρβάρων ήταν μεγάλο. Ωστόσο, ο ελληνικός λαός δεν παρέλυσε, δεν παραδόθηκε αμαχητί σε μια ιστορικών διαστάσεων οπισθοδρόμηση.Επί τρία χρόνια, η λαϊκή αντίδραση αναπτύσσεται κα-τά παλιρροϊκά κύματα, με την πλημμυρίδα να διαδέχεται την άμπωτη, την εξεγερτική διάθεση να χορεύει ταγκό με την απελπισία. Πάνω από τριάντα γενικές απεργίες, συλλαλητήρια που είχε να ζήσει η Αθήνα από τη μεταπολίτευση, αν όχι κι από την απελευθέρωση, κινήματα κοινωνικής ανυπακοής, εκδίωξη από τον εορτασμό εθνικής επετείου των σύγχρονων Κουίσλινγκ. Σύμφωνα με έρευνα της Public Issue, στους πιο καυτούς μήνες της κοινωνικής αντίστασης, πήραν μέρος σε απεργίες και δια-δηλώσεις από ένα έως 2,5 εκατομμύρια άνθρωποι. Επί τρία χρόνια, ολόκληρη η προοδευτική ανθρωπότητα έχει καρφω-μένα τα μάτια της στην Ελλάδα, με αισθήματα συμπάθειας, θαυμασμού και αλληλεγγύης. Και με την ελπίδα ότι το πείρα-μα της Μέρκελ θα αποτύχει, το πειραματόζωο θα σπάσει τα δεσμά του και πυροδοτήσει μια αλυσιδωτή αντίδραση λαϊκών, δημοκρατικών ανατροπών στη Μεσόγειο, στην Ευρώπη, στον κόσμο.
Αυτοί οι αγώνες, που σε ορισμένες στιγμές έφτασαν στα πρόθυρα πραγματικής εξέγερσης, οδήγησαν δύο κυβερνήσεις σε κατάρρευση και το πολιτικό σύστημα της μεταπολίτευσης σε ανοιχτή κρίση. Το ένα από τα δύο μεγάλα, αστικά κόμμα-τα, το ΠΑΣΟΚ, είναι πλέον κλινικά νεκρό, με μοναδική αξία χρήσης τη δωρεά οργάνων προς άλλους πολιτικούς σχηματι-σμούς. Η Νέα Δημοκρατία δεν έχει ακόμη σταθεροποιηθεί, παρά τη στήριξη όλων των μεγάλων συμφερόντων στην Ελλά-δα και των αφεντικών της στο εξωτερικό. Από το περιθώριο του πολιτικού συστήματος, η Αριστερά έφτασε στο κατώφλι της κυβέρνησης. Για πρώτη φορά μετά το Βʹ Παγκόσμιο Πόλεμο, η πέραν της σοσιαλδημοκρατίας, ριζοσπαστική Αριστερά έχει πραγματικές ελπίδες να αναλάβει τα ηνία όχι μιας περιφερει-ακής χώρας της Ασίας ή της Λατινικής Αμερικής, αλλά μιας αναπτυγμένης χώρας, στην καρδιά του δυτικού κόσμου.
Δε θα είναι εύκολο, δε θα είναι γρήγορο και δεν είναι καθό-λου δεδομένο ότι αυτό θα γίνει. Πολύ περισσότερο που ο ΣΥΡΙΖΑ, ο οποίος έφτασε να διεκδικεί με αξιώσεις την εκλογική νίκη δεν φαίνεται να έχει συναίσθηση των δυσκολιών και των προκλήσεων. Ο πετεινός λαλεί την αυγή, αλλά δεν είναι εκείνος που ανυψώνει τον ήλιο. Δεν ήταν ο ΣΥΡΙΖΑ που δημιούργησε το κίνημα της λαϊκής, δημοκρατικής ανατροπής, αλλά το κί-νημα που εκτόξευσε το ΣΥΡΙΖΑ σε ύψη που ουδέποτε θα μπο-ρούσε να φανταστεί. Ωστόσο ό,τι κερδίζεται εύκολα, μπορεί εξίσου εύκολα να χαθεί. Το σύστημα έχει πολλές ζώνες άμυνας, πολλές εφεδρείες, νόμιμες και βρόμικες, και δεν πρόκειται να πέσει σαν ώριμο φρούτο, αν δε βρεθεί κάποιος να το ανατρέψει. Χω-ρίς μεγάλες πολιτικές και αγωνιστικές πρωτοβουλίες, μπορεί η ορμή του λαϊκού ριζοσπαστισμού να εκμηδενιστεί ή και να πάρει αντίθετη κατεύθυνση, ενδεχομένως και προς το νεοφα-σιστικό ρεύμα της Χρυσής Αυγής.
Στις εκλογές του Μαΐου του 2012, τα αστικά επιτελεία πιά-στηκαν στον ύπνο. Είχαν υποτιμήσει την έκταση της λαϊκής ορ-γής και δεν περίμεναν ότι το εκλογικό λιντσάρισμα του ΠΑΣΟΚ θα έπαιρνε τέτοιες διαστάσεις ώστε να δώσει τη δυνατότητα στο ΣΥΡΙΖΑ να θέσει ζήτημα αριστερής κυβέρνησης. Το χρο-νικό διάστημα μόλις ενός μήνα μέχρι τις επόμενες εκλογές ήταν πολύ μικρό για την ανασύνταξη των αστικών δυνάμεων. Παρόλα αυτά, γίναμε μάρτυρες μιας εκστρατείας ιδεολογικής τρομοκρατίας, στην οποία πήραν μέρος όχι μόνο όλα σχεδόν τα ελληνικά μέσα ενημέρωσης μαζικής εμβέλειας, αλλά και η Μέρκελ, ο Ολάντ, ακόμη και ο Ομπάμα.
Μ' αυτά και μ' αυτά, κατάφεραν να πετύχουν μια κρίσιμη, έστω και ασταθή, εκλογική νίκη, ακυρώνοντας μια ευκαιρία της Αριστεράς που δεν είναι βέβαιο ότι θα ξανάρθει, χωρίς σο-βαρές πρωτοβουλίες από την πλευρά της. Την επόμενη φορά που θα αντιμετωπίσουν (αν αντιμετωπίσουν) κυβερνητική κρίση και θα συρθούν (αν συρθούν) σε εκλογές, η αντίδρασή τους θα είναι πολύ πιο προγραμματισμένη και αδυσώπητη. Ο «Ευ-ρωπαϊκός Συναγερμός» του Σαμαρά δε θα διστάσει να χρησι-μοποιήσει, στην ανάγκη, μεθόδους «Ελληνικού Συναγερμού» του Παπάγου για να εκφοβίσει τα λαϊκά στρώματα, προσφεύ-γοντας στην κρατική και παρακρατική βία, την πολιτική προ-βοκάτσια και τη δημιουργία ατμόσφαιρας εκτροπής. Η πρό-σφατη, ένοπλη επίθεση εναντίον των κεντρικών γραφείων της Νέας Δημοκρατίας και η εξαιρετικά επικίνδυνη, όσο και ύπο-πτη, τρομοκρατική ενέργεια στο εμπορικό κέντρο (Mall) του Αμαρουσίου, στις 20 Ιανουαρίου 2013, προκαλούν εύλογους συνειρμούς με παρακρατικές μεθοδεύσεις του παρελθόντος. Δημιουργείται η βάσιμη υποψία ότι βρίσκεται ήδη σε εξέλιξη μια μεγάλη επιχείρηση ψυχολογικού πολέμου με στόχο την Αριστερά, βγαλ-μένη θα έλεγε κανείς από τα εγχειρίδια της Gladio – μυστικής οργάνωσης του ΝΑΤΟ για την αποτροπή της πιθανότητας ανό-δου των Ευρωπαίων κομμουνιστών στην εξουσία, κατά την πε-ρίοδο του Ψυχρού Πολέμου.
Ακόμη όμως κι αν η εσωτερική τρόικα καταρρεύσει, δίνο-ντας τη θέση της σε μια αριστερή κυβέρνηση, τα πιο δύσκολα δεν θα είναι πίσω μας, αλλά μπροστά μας. Ασφαλώς, η ηγεσία του ΣΥΡΙΖΑ δεν εννοεί να δρομολογήσει μια καθεστωτική αλ-λαγή με κατεύθυνση το σοσιαλισμό. Ωστόσο, αν επιμείνει έστω και στο ελάχιστο των διακηρύξεών της, καταργώντας το Μνη-μόνιο και τους εφαρμοστικούς νόμους με διαγραφή του μεγα-λύτερου μέρους του χρέους, θα προκαλέσει μια μεγάλη ρήξη. Φαντάζεται κανείς ότι η Γερμανία και το Διεθνές Νομισματι-κό Ταμείο θα καταπιούν αδιαμαρτύρητα μια τέτοια επιλογή, που θα δώσει το «κακό παράδειγμα» σε όλα τα καταχρεωμένα έθνη της Ευρώπης και του κόσμου; Την επόμενη κιόλας ημέ-ρα θα κόψουν τη δανειοδότηση, όπως και όλες τις κοινοτικές επιδοτήσεις, ενώ η ελληνική ολιγαρχία θα διώχνει τα κεφάλαιά της στο εξωτερικό. Θέλει δε θέλει, μια αριστερή κυβέρνηση που θα βρεθεί σε παρόμοια κατάσταση, θα αναγκαστεί μέσα σε λίγα εικοσιτετράωρα να φύγει από το ευρώ, να κόψει δραχ-μές, να εφαρμόσει ελέγχους στο συνάλλαγμα και να εθνικοποι-ήσει τις τράπεζες.
Με άλλα λόγια, η αριστερή κυβέρνηση θα έχει μπροστά της μόνο δύο επιλογές. Είτε να αναδιπλωθεί άτακτα κάτω από την πίεση αβυσσαλέων δυνάμεων της εσωτερικής και διεθνούς αντίδρασης, προδίδοντας τις λαϊκές ελπίδες, για να καταρρεύ-σει πολύ γρήγορα. Είτε να δρομολογήσει βαθύτατες ριζοσπα-στικές αλλαγές, που θα τη θέσουν σε τροχιά ιστορικής σύ-γκρουσης με την ελληνική ολιγαρχία και τον ιμπεριαλισμό. Μια σύγκρουση, που δε θα λυθεί ήρεμα και παστρικά, με μια ψηφοφορία στο κοινοβούλιο, αλλά θα κριθεί κυρίως στους δρόμους, τις επιχειρήσεις και τους στρατώνες, σ' έναν αγώνα ζωής ή θανάτου για την πραγμα-τική και όχι μόνο την κοινοβουλευτική εξουσία.
Η νίκη σ' αυτή τη μεγάλη σύγκρουση προϋποθέτει όχι μό-νο μια εύθραυστη κοινοβουλευτική πλειοψηφία, αλλά ένα ισχυ-ρότατο μέτωπο των μαχόμενων λαϊκών δυνάμεων, ικανό να πυ-ροδοτήσει αλυσιδωτή αντίδραση προοδευτικών ανατροπών σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες.Τίποτα δε δείχνει ότι ο ΣΥΡΙΖΑ έχει επιλέξει το δεύτερο δρόμο και προετοιμάζει το λαό ανάλογα. Το αντίθετο υπονοούν οι τοποθετήσεις ηγετικών στελεχών του, που λένε ότι πρέπει πάση θυσία να μείνουμε στο ευρώ και δι-αβεβαιώνουν ότι δε θα καταργήσουν «μονομερώς» το Μνημό-νιο. Λες και μπορούν ο λύκος και το πρόβατο να συμφωνήσουν «διμερώς» τι θα φάνε το βράδυ ή λες κι ο σοσιαλισμός θα έρ-θει μια μέρα με «πολυμερείς» αποφάσεις, υπογεγραμμένες από τον Βόλφγκανγκ Σόιμπλε, στον οποίο έσπευσε να δώσει διαπιστευτήρια «υπευθυνότητας» ο πρόεδρος του ΣΥΡΙΖΑ. Μια κί-νηση που θα ήταν μνημειώδης γκάφα αν δεν πρόδιδε διάθεση για συμβιβασμούς χωρίς όρους με το Βερολίνο, από το οποίο πρέπει να πάρει το χρίσμα του «πρωθυπουργήσιμου» κάθε πο-λιτικός που προσανατολίζεται στη διαχείριση και όχι στην ανα-τροπή.
Δυστυχώς, ούτε το ΚΚΕ συμβάλλει με τη στάση του στη συγκρότηση του ενιαίου μετώπου που έχει ανάγκη ο κόσμος της εργασίας σ' αυτή την τόσο κρίσιμη συγκυρία. Αντίθετα, δε χά-νει ευκαιρία να απογοητεύει τον κόσμο της Αριστεράς. Η το-ποθέτησή του εναντίον της Ευρωπαϊκής Ένωσης δικαιώθηκε με δραματικό τρόπο από τις εξελίξεις. Η κληρονομιά της ΕΑΜικής επανάστασης και η αντιιμπεριαλιστική του συνέπεια, σε αντιδιαστολή με τον κοσμοπολιτισμό της ευρώπληκτης Αριστε-ράς, θα μπορούσε να το αναδείξει προνομιακό εκφραστή του πληγωμένου εθνικού αισθήματος, από προοδευτική σκοπιά. Ωστόσο η ηγεσία του επιδεικνύει μια εκπληκτική ικανότητα να ακυρώνει τα ίδια τα πλεονεκτήματά της και να πυροβολεί το πόδι της. Διακηρύσσει ότι καμία ριζοσπαστική αλλαγή, ούτε καν η διαγραφή του χρέους και η έξοδος από το ευρώ, δεν έχει νόημα αν δε συνοδεύεται από τη... δικτατορία του προλεταρι-άτου και το σοσιαλισμό! Αντιμετωπίζει τις άλλες αριστερές δυ-νάμεις όχι απλά σαν ιδεολογικούς αντιπάλους, κάτι που θα ήταν απόλυτα θεμιτό, αλλά σαν ταξικό εχθρό, και μάλιστα σαν το χειρότερο ταξικό εχθρό της συγκυρίας. Εμποδίζει έτσι οποια-δήποτε κοινή δράση απέναντι στον κοινό εχθρό και χάνει κάθε επαφή με την αγωνία των λαϊκών στρωμάτων για μια λυτρωτική απαλλαγή από τα μνημονιακά δεσμά, όχι στη Δευτέρα Παρουσία, αλλά στο ορατό μέλλον.
Πρέπει να είναι κανείς πολιτικά τυφλός για να μην καταλαβαίνει ότι το ελληνικό εργατικό κίνημα βρίσκεται αντιμέτωπο με την απειλή όχι απλώς μιας τακτικής ήττας, αλλά μιας ιστορικής συντριβής. Αυτό που κινδυνεύουμε να χάσουμε δεν είναι μόνο μισθοί, συντάξεις, θέσεις εργασίας και κοινωνικές παρο-χές, πράγματα που θα μπορούσαν ίσως να αποκατασταθούν αργότερα, όταν η κρίση ξεπεραστεί – φυσικά, με τεράστιο αν-θρώπινο κόστος. Αυτό που επιχειρεί ο επελαύνων, «ολοκληρω-τικός» καπιταλισμός της εποχής μας είναι να ανατινάξει εκ θε-μελίων κάθε μορφή οργάνωσης, αλληλεγγύης και αγώνα που κατάφερε να οικοδομήσει το εργατικό κίνημα μέσα σε έναν αιώνα – από το συνδικάτο μέχρι τη συλλογική σύμβαση και την κοινωνική ασφάλιση. Ένας κοινωνικός φασισμός χωρίς τανκς, που απειλεί να μετατρέψει την εργατική τάξη σε ασπόνδυλη μάζα μοναχικών ατόμων, ριγμένη σε έναν αγώνα αλληλοεξό-ντωσης όλων εναντίον όλων –άνεργοι εναντίον απασχολούμε-νων, εργαζόμενοι στον ιδιωτικό τομέα εναντίον εργαζομένων στον δημόσιο, Έλληνες εναντίον μεταναστών, καταναλωτές εναντίον απεργών– με έπαθλο την απλή επιβίωση. Μια εφιαλ-τική μετάλλαξη της κοινωνίας, που απειλεί να αποσαθρώσει την ίδια τη βάση πάνω στην οποία μπορεί να αναπτυχθεί οποιαδήποτε αριστερή πολιτική και να απομακρύνει από τη γραμμή του ορίζοντα τη σοσιαλιστική προοπτική για πολλές δεκαετίες.
Ήδη το 1848, όταν ο Καρλ Μαρξ και ο Φρίντριχ Ένγκελς έγραφαν στο Μανιφέστο του Κομμουνιστικού Κόμματος ότι η ανθρώπινη ιστορία είναι η ιστορία της πάλης των τάξεων,προει-δοποιούσαν ότι αυτή η πάλη δεν είχε πάντα αίσιο τέλος. Πρό-κειται, έλεγαν, για έναν αδιάκοπο αγώνα που «τέλειωνε κάθε φορά είτε με τον επαναστατικό μετασχηματισμό ολόκληρης της κοινωνίας, είτε με την από κοινού καταστροφή των τάξεων που αγωνίζονταν». Στη δεύτερη περίπτωση, ακολουθούσε μια περίοδος κοινωνικής σήψης, κρίσης του ίδιου του πολιτισμού, σαν εκείνη που ήρθε μετά την κατάλυση της Ρωμαϊκής Αυτο-κρατορίας από τους βαρβάρους, στους Σκοτεινούς Χρόνους του Μεσαίωνα. Μήπως η ενδημική, μαζική ανεργία, η περιθωριο-ποίηση σημαντικού μέρους του πληθυσμού, η άνοδος του ρα-τσισμού και του νεοφασισμού, η μορφωτική και πολιτισμική υποβάθμιση, η περιβαλλοντική καταστροφή δεν είναι ανησυ-χητικοί οιωνοί «σαπίσματος» στην εποχή μας;
Απέναντι σε παρομοίων διαστάσεων απειλές, η Αριστερά οφείλει όχι να αναδιπλωθεί σε αμυντικούς αγώνες, επιδιώκο-ντας να διασώσει ό,τι μπορεί ακόμη να διασωθεί, αλλά να θέ-σει με τους δικούς της όρους ζήτημα όχι μόνο κυβερνητικής, αλλά και πραγματικής εξουσίας. Πολλοί νιώθουν να λυγίζουν τα πόδια τους μπροστά στο μέγεθος της ιστορικής ευθύνης και των δυσκολιών. Θα προτιμούσαν να το αφήσουν για αργότερα, όταν θα έχουν «ωριμάσει» περισσότερο οι συνθήκες, αρκούμε-νοι μέχρι τότε στους γνώριμους συνδυασμούς αμυντικών συν-δικαλιστικών αγώνων, ιδεολογικής ζύμωσης και εκλογικών μα-χών.
Το πρόβλημα με αυτή τη γραμμή σκέψης είναι ότι μέχρι να ωριμάσουν οι συνθήκες, θα έχει σαπίσει η Ελλάδα. Η Αριστε-ρά δεν έχει δικαίωμα να ελεεινολογεί τις δύσκολες συνθήκες της οικονομικής κρίσης και της εξωτερικής επέμβασης, γιατί είναι αυτές που την εκτόξευσαν εκλογικά και πολιτικά. Χωρίς αυτές τις «εξαιρετικές» συνθήκες, η βαθιά Ελλάδα δε θα στρε-φόταν προς την Αριστερά, αλλά θα συνέχιζε να παίζει στο χρη-ματιστήριο, να φεσώνεται με καταναλωτικά δάνεια και να ψηφίζει ΠΑΣΟΚ. Αντί να εξορκίζει τις πάντα κακές, στραβές και ανάποδες «αντικειμενικές και υποκειμενικές συνθήκες», η Αρι-στερά οφείλει να προετοιμαστεί σοβαρά για να τις αντιμετω-πίσει, πράγμα που προϋποθέτει μια πραγματική πολιτιστική επανάσταση στο εσωτερικό της.
Μετά τη στρατηγική υποχώρηση του διεθνούς εργατικού κινήματος που ακολούθησε τη διάλυση των κατ' όνομα «σοσια-λιστικών» χωρών, στα 1989-1990, οι συρρικνωμένες δυνάμεις της Αριστεράς διχάστηκαν ανάμεσα σε δύο δρόμους. Άλλοι πή-ραν το δρόμο της σοσιαλδημοκρατίας, της παραίτησης από τη σοσιαλιστική προοπτική, της μετατροπής τους σε κόμματα-συμπληρώματα της αστικής εξουσίας. Κι άλλοι, που αρνήθη-καν να πουλήσουν την ψυχή τους στο διάβολο, εξοστράκισαν τον αγώνα για μια άλλη, εργατική, λαϊκή εξουσία στο απώτε-ρο μέλλον ή στο πιο ψηλό ράφι της βιβλιοθήκης τους. Η πρα-κτική πολιτική τους περιορίστηκε σε αμυντικούς αγώνες, με δι-άφορες παραλλαγές του «αντί». Αντιπαγκοσμιοποίηση, αντινε-οφιλελεύθερο μέτωπο, αντιπολεμικό κίνημα, αντιρατσισμός, αντιεξουσιαστικός αγώνας ή ακόμη και αντικαπιταλισμός.
Ωστόσο, δεν υπάρχει σοβαρή άρνηση χωρίς σταθερή θέση, ιδίως σε εποχές ιστορικών κρίσεων, σαν τη σημερινή, όπου τα λαϊκά στρώματα αξιώνουν χειροπιαστές απαντήσεις στα πιε-στικά τους προβλήματα. Ιδού τι έγραφε σε μια ανάλογη συγκυ-ρία, το 1916, ο Λένιν στο άρθρο του «Σχετικά με τη γελοιογραφία του μαρξισμού», αναφορικά με τα πολιτικά καθήκοντα της σοσιαλδημοκρατίας, όπως ονομαζόταν η επαναστατική Αριστερά της εποχής του:
«Η σοσιαλδημοκρατία δεν έχει και δεν μπορεί να έχει ούτε ένα «αρνητικό» σύνθημα που να χρησιμεύει μόνο στην «όξυν-ση της συνείδησης του προλεταριάτου ενάντια στον ιμπεριαλι-σμό», χωρίς να δίνει ταυτόχρονα θετική απάντηση στο πως η σοσιαλδημοκρατία θα λύσει το αντίστοιχο ζήτημα, όταν θα έρ-θει η ίδια στην εξουσία. Το «αρνητικό» σύνθημα, που δεν συν-δέεται με μια συγκεκριμένη θετική λύση, δεν «οξύνει», αλλά αμβλύνει τη συνείδηση, γιατί ένα τέτοιο σύνθημα είναι κενο-λογία, απλή κραυγή, κούφια ρητορεία».
Αν λοιπόν η Αριστερά φιλοδοξεί στ' αλήθεια σήμερα να μετατραπεί από την παράταξη της έντιμης ήττας, στο μέτωπο του αγώνα και της νίκης, οφείλει να απαντήσει με μεγάλη σοβαρό-τητα στο βασικό ερώτημα που της θέτουν τα λαϊκά στρώματα και η ίδια η συγκυρία: τι θα έκανε η ίδια για να αντιμετωπίσει την οικονομική καταστροφή και την κοινωνική διάλυση, όχι στο μακρινό μέλλον των ιδανικών, σοσιαλιστικών συνθηκών, αλλά στο σκληρό παρόν των τρομακτικών δυσκολιών και της ιμπεριαλιστικής περικύκλωσης; Η απάντηση, το μεταβατικό πρόγραμμα της Αριστεράς, δεν μπορεί να νοείται ως κατεβα-τό μέτρων και αναπτυξιακών σχεδίων, που ελάχιστοι διαβά-ζουν και δεν έχουν και ιδιαίτερο νόημα. Αλλά ως Οδικός Χάρτης –με τους βασικούς σταθμούς, την ιεράρχηση των στόχων, την περιγραφή των μορφών, τον καθορισμό των εχθρών και των συμμάχων– που θα συγκροτήσει μια πειστική αριστερή «αφήγηση» για τη μετάβαση από την κοινωνική ζούγκλα του σήμερα στη σοσιαλιστική κοινωνία του αύριο.
Η έκδοση αυτή δεν έχει άλλη φιλοδοξία από το να συμβάλει στη συζήτηση που έχει ήδη ανοίξει για τον αναγκαίο προγραμματικό επανεξοπλισμό της Αριστεράς προς την κατεύθυν-ση που περιγράψαμε. Πεποίθησή μας είναι ότι τίποτα πραγματικά κρίσιμο δεν έχει ακόμη χαθεί. Ότι το παράθυρο της ιστορικής ευκαιρίας που άνοιξε στην Αριστερά η μεγάλη κρί-ση παραμένει ακόμη ανοιχτό. Κι ότι, σε πείσμα των προφανών δυσκολιών, η τρομερή εποχή που ζούμε κάνει επίκαιρη την αποστροφή του Σεφέρη: «Στο βάθος κάθε ανθρακωρυχείου, υπάρχει ένα άσπρο άλογο». Μόνο που δε θα μας περιμένει επ' άπειρον...
Αθήνα, Ιανουάριος 2013
http://www.iskra.gr/index.php?option=com_content&view=article&id=11273:h-megalh-proklhsh&catid=67:texnes&Itemid=193
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου